Â鶹´«Ã½Ó³»­

Mae Harry Searle-Webb, myfyriwr Meistr trwy Ymchwil (MScRes) yn yr Ysgol Gwyddorau Naturiol ac Amgylcheddol, wedi cwblhau taith maes llwyddiannus yn Borneo Malaysia gyda chefnogaeth gan Grant Teithio Tramor Wartski. Mae gan Harry, a gwblhaodd ei radd BSc mewn Sŵoleg gyda Herpetoleg ym Mangor, ddiddordeb mawr mewn ymlusgiaid ac amffibiaid ac mae ganddo ymrwymiad cynyddol i ymchwil cadwraeth.

Galluogodd y fwrsariaeth i Harry ymgymryd â gwaith maes hanfodol i’w broject MScRes ar systemateg a thacsonomeg y fadfall wyrdd gribog (Bronchocela cristatella) yn Sabah, Malaysia. Gan weithio ochr yn ochr â chydweithwyr yn Universiti Malaysia Sabah, bu’n arolygu pum safle ar draws graddiant uchder eang, o gynefinoedd mewn fforestydd glaw isel i goedwigoedd uchel. Y nod oedd lleoli poblogaethau mewn mannau uchel a welir yn anaml a allai gynrychioli rhywogaeth fynyddig benodol - ac sydd o bosib dan fygythiad mawr. Roedd y gwaith maes ym mynyddoedd Crocker yn heriol, gyda'r rhywogaeth darged yn brin ac yn dueddol o gysgu'n uchel yn y canopi. Ar ôl mis o arolygon dwys dros nos, llwyddodd Harry i gasglu samplau o bron bob safle, gan gynnwys darganfyddiad annisgwyl o fadfall yr iseldir a madfall fynyddig yn cysgu ar yr un goeden - gan gynhyrchu deunydd genetig arbennig o werthfawr. Ar y cyfan, casglwyd 15 o samplau a byddant yn cael eu defnyddio i asesu perthnasoedd esblygiadol ar draws parthau uchder.

Disgrifiodd Harry'r profiad fel un a oedd yn werthfawr yn wyddonol ac yn drawsnewidiol yn broffesiynol. Trwy gydweithio'n agos ag ymchwilwyr lleol, bu iddo gryfhau ei sgiliau tacsonomegol, ehangu ei rwydwaith proffesiynol a chael profiad uniongyrchol o ymarferoldeb ymchwil ryngwladol - megis ymdrin â thrwyddedau, datblygu methodolegau maes ac addasu i amgylcheddau ecolegol newydd. Nododd y bydd y sgiliau hyn yn hanfodol yn ei yrfa academaidd yn y dyfodol.  Wrth sôn am y cyfle, dywedodd Harry fod Grant Teithio Tramor Wartski wedi gwneud y gwaith maes hwn yn bosib ac wedi annog myfyrwyr eraill i wneud cais am gynlluniau tebyg: "Gall cais sydd wedi ei baratoi'n dda agor drysau i brofiadau ymchwil sy'n newid bywydau.Mae'r amser mae’n ei gymryd yn gwbl werth chweil."

Mae Ann Monnereau, ymchwilydd doethuriaeth yn Ysgol y Gyfraith, wedi datblygu ei hymchwil i gyfiawnder diwylliannol ac eiddo deallusol yn sylweddol ar ôl cael Grant Teithio Tramor Wartski. Galluogodd y cyllid iddi gymryd rhan yng nghyfarfod blynyddol y Research Committee on the Sociology of Law yn Rabat, Moroco (6-11 Gorffennaf 2025), un o'r prif gynulliadau rhyngwladol ar gyfer ysgolheictod cymdeithaseg-cyfreithiol. Cyfrannodd ei thaith yn uniongyrchol at gyflwyno traethawd doethurol llwyddiannus.

Mae ei hymchwil yn archwilio sut mae fframweithiau cyfreithiol yn llunio arferion creadigol yn enwedig ym maes cerddoriaeth a sut gall y systemau hyn adlewyrchu anghydraddoldebau hanesyddol, diwylliannol ac economaidd dyfnach. Trwy herio dealltwriaeth orllewinol o awduraeth, mae ei gwaith yn ceisio ehangu dadleuon am eiddo deallusol i gynnwys traddodiadau creadigol cyfunol a llafar a rhai sydd wedi eu hymgorffori'n ddiwylliannol.

Yn ystod y gynhadledd, cyflwynodd astudiaeth gymharol ar ddiogelu hawlfraint yn Ffrainc a Moroco, gan dynnu sylw at anghydraddoldebau yn y ffordd y caiff gweithiau artistig eu trin rhwng cyn-wladychwyr a chyn-drefedigaethau. Ysgogodd y cyflwyniad drafodaeth gynhyrchiol gydag ysgolheigion sy'n gweithio ar draws y gyfraith, diwylliant ac â€‘astudiaethau ôl-drefedigaethol, gan gyfoethogi ei dadansoddiad ymhellach.

Bu ymgysylltu’n uniongyrchol ag academyddion ac arbenigwyr cyfreithiol ym Moroco yn arbennig o werthfawr. Galluogodd y sgyrsiau hyn iddi ehangu cwmpas ei hymchwil ac integreiddio safbwyntiau deheuol a oedd wedi eu tangynrychioli yn ei gwaith o'r blaen. Cryfhaodd y profiad ei dadleuon, ehangodd ei dealltwriaeth ddiwylliannol a chynyddodd ei hyder wrth iddi gwblhau ei gradd. Ar y cyd â'r manteision academaidd, cynigiodd yr ymweliad gyfleoedd i ddarganfod treftadaeth ddiwylliannol fywiog Moroco, gan gynnwys souks,  amgueddfeydd a thirweddau arfordirol.

Mae myfyriwr doethuriaeth Seicoleg a Gwyddor Chwaraeon, Thipkanlaya Jaiaue, wedi datblygu ei gwaith ar benderfynyddion blinder meddyliol diolch i gefnogaeth gan Wobr Teithio Tramor Wartski, a’i galluogodd i gyflwyno ei chanfyddiadau mewn dwy gynhadledd ryngwladol fawr yn ystod un daith ymchwil.

Mae project Thipkanlaya yn ymchwilio i sut mae blinder meddyliol yn datblygu yn ystod tasgau heriol, yn enwedig y rhan a chwaraeir gan reolaeth wybyddol ac addasiadau amser real o ran anhawster tasgau. Mae ei hymchwil yn cyflwyno protocol addasol arloesol sy'n ymateb yn awtomatig i berfformiad cyfranogwyr - gan helpu gwahaniaethu rhwng blinder meddyliol a chyflyrau cysylltiedig fel diflastod a darparu dull mwy dilys yn ecolegol i astudio perfformiad mewn amgylcheddau pwysau uchel gan gynnwys chwaraeon, y gwasanaethau brys a gweithrediadau milwrol.

Gyda chefnogaeth gan Grant Wartski, rhoddodd gyflwyniad llafar yn y 30th European College of Sport Science Annual Congress (ECSS 2025) yn Rimini, yr Eidal, ac yna cyflwyniad poster yn y  30th European College of Sport Science Annual Congress (ECSS 2025) yn Krakow, Gwlad Pwyl. Roedd cyflwyno yn y ddwy gynhadledd yn cynnig cyfleoedd amhrisiadwy i gael adborth, meithrin trafodaeth ryngddisgyblaethol ac arddangos cyfraniad cynyddol Prifysgol Bangor at ymchwil mewn gwyddor chwaraeon a seicoffisioleg.

Chwaraeodd y wobr ran bwysig hefyd yn natblygiad proffesiynol Thipkanlaya. O ganlyniad i ymgysylltu ag ymchwilwyr rhyngwladol, ehangodd ei rhwydwaith academaidd, agorodd gyfleoedd cydweithio newydd a chryfhaodd welededd ei gwaith ar y llwyfan byd-eang. Mae hi bellach yn paratoi llawysgrifau yn seiliedig ar yr astudiaethau a gyflwynwyd ac yn bwriadu cynnig mynediad agored at dasgau gwybyddol addasol y project i gefnogi atgynhyrchu a hyrwyddo ymrwymiad Prifysgol Bangor i wyddoniaeth agored.

Wrth sôn am effaith y fwrsariaeth, diolchodd Thipkanlaya yn ddiffuant amdani, gan nodi bod y grant wedi gwella ansawdd a gwelededd ei hymchwil yn sylweddol, ac wedi darparu cyfleoedd a fydd yn parhau i lunio ei datblygiad fel ymchwilydd ar ddechrau ei gyrfa.